Srpska pravoslavna crkva i vernici danas, 14. novembra, obeležavaju praznik Svetih Vrača Kozme i Damjana – svetitelja poznatih kao nebeski lekari, koji su prema hrišćanskom predanju besplatno isceljivali bolesne. Iako praznik nije obeležen crvenim slovom u kalendaru, brojne porodice ga slave kao svoju krsnu slavu.
Ko su bili Sveti Kozma i Damjan?
Sveti Kozma i Damjan bili su rođena braća, lekari i čudotvorci. Prema predanju, Bog im je još u mladosti podario dar isceljivanja, zbog čega su čitav život posvetili lečenju ljudi, ne uzimajući nikakvu novčanu naknadu za svoje usluge, zbog čega su nazvani Bezsrebrenici.
- Prilikom lečenja nisu pravili razliku među ljudima po nacionalnosti ili veri, a od izlečenih su jedino tražili da ime Hristovo ne izgovaraju uzalud.
- Prema predanju, zabeležena je i nesuglasica kada je Damjan od izlečene žene Paladije uzeo tri jajeta, što mu je Kozma ozbiljno zamerio, tražeći da nakon smrti ne budu sahranjeni zajedno. Ipak, svetitelji su na kraju počivali jedno pored drugog u mestu Feremanu.
Zaštitnici lekara i zdravstvenih ustanova
Sveti Vrači se smatraju zaštitnicima lekarske profesije, zbog čega se njihov praznik posebno svečano obeležava u brojnim zdravstvenim ustanovama.
Veliki broj crkava i manastira u Srbiji i na Kosovu i Metohiji posvećen je ovim svetiteljima, među kojima su svetinje na Zlataru, u Beogradu, Kikindi, Futogu, kao i manastir Zočište. Jedna od najpoznatijih fresaka sa njihovim likovima nalazi se u Pećkoj patrijaršiji.
Narodna verovanja i običaji
U narodnoj tradiciji ovaj praznik se vezuje za molitve za ozdravljenje i očuvanje zdravlja tokom čitave godine.
- Postoji običaj da se bolesnici zavetuju Svetim Vračima da će ih posebno poštovati ukoliko ozdrave.
- Prema narodnom verovanju, na ovaj praznik ne bi trebalo obavljati teške fizičke poslove, naročito one na velikim visinama, a praznik se u nekim krajevima povezuje i sa zaštitom od udara groma.
juzno.rs
