U Republici Srbiji se danas obeležava državni praznik, Dan primirja u Prvom svetskom ratu, u znak sećanja na 11. novembar 1918. godine, kada je okončano jedno od najrazornijih ratnih stradanja u istoriji čovečanstva.
Tog dana, u železničkom vagonu u šumi kod francuskog grada Kompijenja, potpisano je primirje između sila Antante i Nemačke, čime su posle više od četiri godine krvavih sukoba obustavljena neprijateljstva na Zapadnom frontu. Primirje je potpisano rano ujutru, oko pet časova, a na snagu je stupilo tačno u 11 časova, jedanaestog dana jedanaestog meseca 1918. godine.
Nemerljive žrtve i stradanje Srbije
Za Srbiju je Prvi svetski rat predstavljao jedno od najtežih razdoblja u istoriji. Zemlja koja je 1914. godine bila među prvim žrtvama ratnih sukoba izašla je iz njih kao pobednica, ali uz ogromne ljudske gubitke i razaranja.
Prema memorandumu Delegacije Kraljevine SHS na Mirovnoj konferenciji u Parizu 1919. godine, Srbija je do oktobra 1915. mobilisala 707.343 osobe, što je činilo oko 24 odsto njenog stanovništva, odnosno približno 40 odsto muške populacije. Ukupni gubici procenjeni su na 1.247.435 ljudi, od čega su 402.435 bili vojnici, a 845.000 civili. Pored stradanja na bojištima, zemlju su kosile i razorne epidemije poput tifusa, glad i siromaštvo.
Albanska golgota i povratak na Solunski front
Jedan od najpotresnijih trenutaka bilo je povlačenje vojske i naroda preko Albanije i Crne Gore krajem 1915. i početkom 1916. godine. Suočeni sa surovim vremenskim uslovima, glađu i iscrpljenošću, hiljade ljudi stradalo je pre nego što su preživeli evakuisani na Krf.
Uprkos strašnim gubicima, srpska vojska se reorganizovala i vratila u borbu. Proboj Solunskog fronta u septembru 1918. godine označio je preokret, a Beograd je oslobođen 1. novembra 1918. godine, neposredno pred sklapanje primirja.
Simbol pobede i istrajnosti – Natalijina ramonda
Dan primirja se u Srbiji kao državni praznik obeležava od 2012. godine, a njegov prepoznatljiv simbol je Natalijina ramonda, cvet koji predstavlja istrajnost, obnovu i sposobnost opstanka u najtežim uslovima. Na amblemu se nalazi uz zelenu i crnu traku, koje potiču sa Albanske spomenice.
Ovaj dan ostaje trajni podsećnik na žrtve i heroje Cera, Kolubare, Kajmakčalana i Solunskog fronta, ali i opomena na neprocenjivu vrednost mira.
juzno.rs
