Otvaraju se vrata za učešće u NASA svemirskim misijama
Srbija je postala 69. država potpisnica Artemis sporazuma, međunarodne inicijative koju predvodi NASA sa ciljem mirnodopskog istraživanja Meseca, Marsa i dubokog svemira. Važan dokument koji naše naučnike vodi korak bliže svemiru, u sedištu NASA u Vašingtonu potpisao je ministar spoljnih poslova Marko Đurić. Time se Srbiji otvaraju mogućnosti za uključivanje domaćih naučnih institucija i tehnoloških kompanija u buduće međunarodne svemirske projekte.
Ceremonija je održana u prisustvu predstavnika NASA i američkog Stejt departmenta.
Pristupanjem Artemis sporazumima Srbija se pridružila grupi država koje podržavaju zajednička pravila za istraživanje Meseca, Marsa i drugih nebeskih tela. Reč je o međunarodnom okviru koji promoviše transparentnost, razmenu naučnih podataka, bezbednost astronauta, interoperabilnost svemirskih sistema, zaštitu istorijskih lokaliteta u svemiru i odgovorno upravljanje svemirskim otpadom. Sporazumi nisu međunarodni ugovor i ne nameću pravno obavezujuće obaveze, već predstavljaju skup principa na kojima se zasniva buduća međunarodna saradnja u istraživanju svemira.
Iz NASA su poručili da Srbija ovim korakom postaje deo zajednice država koje žele da doprinesu budućim misijama programa Artemis, čiji je cilj povratak ljudi na Mesec i stvaranje uslova za dugoročno istraživanje, kao i priprema budućih letova ka Marsu. Američka svemirska agencija posebno je podsetila na doprinos srpskog inženjera Milojka „Majka“ Vučelića, jednog od ključnih ljudi u spasavanju posade misije Apolo 13, kao i brojnih srpsko-američkih stručnjaka koji su učestvovali u razvoju američkog svemirskog programa.
Za Srbiju bi članstvo u Artemis inicijativi moglo da donese nove mogućnosti za uključivanje domaćih univerziteta, naučnih instituta i visokotehnoloških kompanija u međunarodne istraživačke projekte, razvoj svemirskih tehnologija, razmenu znanja i učešće u budućim naučnim misijama. Sporazum sam po sebi ne znači automatsko učešće u letovima ili izgradnji svemirske infrastrukture, ali predstavlja važan preduslov za buduće partnerstvo sa NASA i drugim državama potpisnicama.
Potpisivanje sporazuma dolazi u trenutku kada Srbija razvija i sopstvene svemirske projekte. U pripremi je lansiranje prvog srpskog satelita „Mozaik“, čime bi zemlja napravila još jedan značajan iskorak u oblasti svemirskih tehnologija. Stručnjaci ocenjuju da bi članstvo u Artemis programu moglo dodatno da ojača međunarodnu saradnju i doprinese razvoju domaćeg svemirskog sektora.
